Sołectwo Pniówek

Sołectwo Pniówek

 

 

Powstanie w II połowie XVIII wieku osady Pniówek wynikało z polityki wewnętrznej króla pruskiego Fryderyka Wielkiego, który nakłaniał szlachtę śląską do zakładania kolonii wiejskich. Akcja ta miała umożliwić germanizację ziem przejętych przez Prusy i zapewnić monarchii w przyszłości większe dochody. Zakładanie nowych osad było również korzystne dla miejscowej szlachty. Musiała ona jednak spełnić określone przez króla warunki. Nowa osada nie mogła liczyć mniej niż 6 gospodarstw, wszystkie domy miały być murowane, osadnicy mieli pochodzić z zewnątrz, najlepiej z gęsto zaludnionych państw niemieckich.

Właścicielem dóbr rycerskich w Bziu Górnym był w tym czasie Jan von Wysotzky, który później przyjął nazwisko Johann von Hoff. W roku 1775 rozpoczął budowę kolonii na północnym krańcu swych dóbr, tuż przy granicy z polami krzyżowickimi. W pierwszej kolejności oczyszczono teren z drzew i krzaków oraz wytyczono drogę. Po ścięciu drzew pozostało wiele pniaków i to od nich - zdaniem Zygmunta Orlika - pochodzi nazwa miejscowości. Tezę o pochodzeniu nazwy wsi wspiera również herb Pniówka, który wyobraża pień i siekierę. Herb powstał u schyłku XVIII wieku i jego pomysłodawcami byli z pewnością ludzie, którzy znali okoliczności powstania wsi. W roku 1777 nowa osada obejmująca 20 gospodarstw była gotowa, a w roku 1780 powiększono ją do 30 gospodarstw. Każdy z osiedleńców otrzymał 2 hektary roli, dom, zabudowania gospodarcze i potrzebny inwentarz. Koloniści i ich synowie wolni byli od służby wojskowej, posiadali wolność osobistą, nie odrabiali pańszczyzny i przez kilka lat nie musieli płacić podatków. Były to warunki, jakich chłopom nigdzie dotychczas nie stworzono. Osiedlali się tu przybysze z Prus (głównie ewangelicy) oraz z monarchii austriackiej. Pniówek od początku swego istnienia był samodzielną jednostką administracyjną, miał własnego wójta ale w wielu sprawach zależał od Bzia i tamtejszych dziedziców. Kolonia ze względu na małą liczbę ludności nie posiadała własnej szkoły i kościoła. Ewangelicy należeli do parafii w Golasowicach, katolicy do parafii w Bziu. Tam też do szkoły chodziły ich dzieci. W roku 1780 Pniówek liczył niespełna 150 ludzi. Przez całe dziesięciolecia przyrost liczby mieszkańców był minimalny. Dopiero w drugiej połowie XIX wieku liczba mieszkańców wzrosła do 206, a w okresie międzywojennym przekroczyła 300. Złożona sytuacja narodowościowa Pniówka ujawniła się szczególnie wyraźnie w czasach plebiscytu i w okresie II wojny światowej. W 1921 roku w maleńkim Pniówku działały intensywnie aż dwa komitety plebiscytowe: polski i niemiecki. W dniu głosowania 93 wotantów (66%) opowiedziało się za Polską, za Niemcami 47 (34%). W III powstanie śląskim, które wybuchło w kilka tygodni po plebiscycie, wzięło udział kilkunastu mieszkańców Pniówka. W 1922 roku, kiedy na tutejsze tereny weszły polskie oddziały wojskowe, w imieniu Bzia i Pniówka powitał je Józef Goszyc z Pniówka. W czasie II wojny światowej kilkunastu mieszkańców wioski straciło życie. Okrucieństwa wojny i niemieckie prześladowania szczególnie dotknęły rodziny: Goszyców, Teklów i Nowoków. Walki pomiędzy wojskami radzieckimi i niemieckimi toczone w marcu 1945 roku przyniosły mieszkańcom Pniówka poważne straty materialne. Rozproszeni mieszkańcy jeszcze w maju wracali do swoich zniszczonych i ograbionych gospodarstw. Osiedlono tu również kilku repatriantów z dawnych ziem wschodnich II Rzeczypospolitej.

Od marca do końca listopada 1945 Pniówek stanowił samodzielną gminę z własnym wójtem. Następnie należał do gminy zbiorczej z siedzibą w Pawłowicach. Od 1954 Pniówek wraz z Pawłowicami tworzył tzw. "gromadę", a po kilkunastu latach wszedł w skład utworzonej w 1972 roku gminy Pawłowice. W latach siedemdziesiątych uruchomiono KWK "Pniówek" i w 1977 roku przyłączono miejscowość do Jastrzębia. Nie odpowiadało to Pawłowicom, które pozbawiono wpływów finansowych z kopalni. Rozpoczęły się długie starania o ponowne przyłączenie Pniówka do gminy Pawłowice, które zakończyły się powodzeniem. W 1991 roku mieszkańcy Pniówka w referendum wypowiedzieli się czy chcą ponownego przyłączenia do Pawłowic. Większość mieszkańców opowiedziała się za przynależnością Pniówka do gminy Pawłowice.

Pniówek jest jedną z dwóch najmniejszych miejscowości gminy Pawłowice. Nie posiada własnej szkoły ani kościoła. Dzieci uczęszczają do szkół znajdujących się na osiedlu w Pawłowicach lub do szkoły w Bziu, katolicy korzystają ze świątyń w Pawłowicach, Bziu, Krzyżowicach, ewangelicy udają się na nabożeństwa do Golasowic lub do Warszowic. W latach 90 - wybudowano w Pniówku Dom Ludowy, który umożliwia integrację społeczności wsi.*

 

Rada Sołecka:

Zdzisław Goik - sołtys
tel.: (32) 4721 500
kom.: 697 566 855

 - soltys.pniowek.jpg

Bernard Wowra 

Helena Matera

 

Henryk Foltyn

 

Marek Hanslik

 

Halina Bryła

 

Edward Smyła

 

Anna Kowalik

 


Więcej informacji na stronach Biuletynu Informacji Publicznej

*Tekst opracowano na podstawie publikacji Zygmunta J. Orlika pt. "Gmina Pawłowice. Szkice z dziejów", Wydawnictwo ITKM, Kraków 2001 r.

Last update at: 29.05.2019
Author: UG Pawłowice
Updated by: Wioleta Strządała

Cookies information !

Our website uses cookies for statistical, advertising and functional purposes. Thanks to them, we can customize the site to your needs. Anyone can accept cookies or have the ability to disable them in the browser so that no information is collected